Portret Karola Filipa Malcza

„Któż nie znał w Warszawie Karola Malcza? Któż w nim nie cenił nieposzlakowanej zacności obywatelskiej, obok pracy wytrwałej i pożytecznej? Zaprawdę, była to osobistość ciałem i duszą zrośnięta z naszym grodem, osobistość do najpopularniejszych u nas niezawodnie należąca” – tak o mężczyźnie przedstawionym na prezentowanym portrecie autorstwa Józefa Simmlera pisał w nekrologu z 1867 roku „Tygodnik Ilustrowany”. Tekst uzupełniała rycina Franciszka Tegazzo wykonana na podstawie niniejszego obrazu.

Karol Malcz był znanym stołecznym złotnikiem, a jego zakład przez lata produkował najwyższej jakości srebra stołowe i utensylia sakralne. Jego dziadek – Jan Jerzy Bandau – również pracował jako warszawski złotnik i to najprawdopodobniej od niego Karol Malcz uczył się pierwszych tajników rzemiosła. W 1818 roku wyjechał na praktykę do warsztatów w Europie Zachodniej. Po 9 latach wrócił do rodzinnej Warszawy i wykonał tzw. sztukę majsterską, co gwarantowało pomyślne zdanie praktycznego egzaminu mistrzowskiego. Rozpoczął pracę na własny rachunek – swój pierwszy zakład otworzył w domu Celińskiego na Krakowskim Przedmieściu. W 1856 roku zatrudniał 44 pracowników, a jego wyroby wyróżniały się nie tylko precyzją wykonania, lecz także wyjątkowym, ozdobnym wzornictwem. W 1864 roku Malcz przekazał warsztat Teodorowi Wernerowi – bratankowi swojej żony i dotychczasowemu kierownikowi zakładu. Zmarł nagle niespełna trzy lata później. W Muzeum Warszawy znajduje się bardzo wiele sreber pochodzących właśnie z jego wytwórni.

Prezentowany portret przez lata pozostawał w rękach warszawskiej rodziny Schuchów. Był wystawiany na trzech monograficznych wystawach Józefa Simmlera – w 1868 roku na pośmiertnej wystawie zorganizowanej w Pałacu Potockich, w 1924 roku na wystawie w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych oraz w 1979 roku w Muzeum Narodowym w Warszawie.

Autorka opisu: Zofia Rojek