Dodano obiekt do kolekcji Dodano obiekt do kolekcji
Wróć Wróć

Butelka apteczna 'AQ. CARBOLISATA'

XIX w.

Aqua carbolisata, czyli woda karbolowa, to wodny roztwór fenolu (C6H5OH).

Płyn ten funkcjonuje również pod nazwami kwas karbolowy lub – najkrócej – karbol.
W zależności od stopnia stężenia stosowany jest jako środek dezynfekujący, antyseptyczny i żrący. Wykorzystuje się go również przy produkcji różnych leków (np. aspiryny) i tworzyw sztucznych.

Kwas karbolowy został rozpowszechniony przez brytyjskiego chirurga Józefa Listera, który w latach 60. XIX wieku wprowadził do użycia pierwsze opatrunki antyseptyczne.

Jak pisze prof. Bronisław Seyda w Dziejach medycyny: „[Lister] przekonał się wkrótce, że znikły przypadki zakażeń, które dotychczas powodowały śmierć tak wielu operowanych”.
Zachęcony sukcesami, stale „rozwijał i ulepszał swoje metody, np. rozpylając w powietrzu 2% roztwory karbolu (tzw. spray), a chirurdzy, którzy z korzyścią stosowali je w swoich salach operacyjnych, rozpowszechnili antyseptykę w całym kraju”. Od tego momentu powszechnie zalecano stosować karbol do oczyszczania narzędzi lekarskich i mycia skóry pacjentów.

Z czasem zaczęto dostrzegać negatywne właściwości tego związku chemicznego. Kwas karbolowy podrażniał drogi oddechowe i skórę, nie był skuteczny w neutralizowaniu znajdujących się w powietrzu bakterii. Wkrótce w wielu obszarach medycyny ustąpił miejsca innym środkom antyseptycznym, takim jak np. jodoform, nadmanganian potasu, sublimat.

Autor opisu: Marek Łuszczyk

  • Tytuł: Butelka apteczna 'AQ. CARBOLISATA'
  • Wytwórnia: Wytwórnia nieznana
  • Czas powstania: XIX w.
  • Miejsce powstania: nieznane
  • Technika: wyrób fabryczny
  • Materiał: szkło
  • Wymiary: całość: wys. 22,3 cm, szer. 9,7 cm, głęb. 8,5 cm
  • Sygnatury: niesygnowany
  • Typ obiektu: Szkło apteczne
  • Numer inwentarza: MF 412/a-b

Zespół Muzeum sukcesywnie opracowuje zbiory i stopniowo uzupełnia informacje o obiektach. Jeżeli jednak posiadasz dodatkową wiedzę na temat tego obiektu, prosimy, skontaktuj się z nami, pisząc na adres e-mailowy kolekcje@muzeumwarszawy.pl.

Bibliografia

  • Podbielski J., Marjan Rostafiński M.,, Polski Manuał Farmaceutyczny, Warszawa 1932, hasło: 'AQUA PHENOLATA.'. Roeske W., Zabytkowe szkło apteczne w Muzeum Farmacji Akademii Medycznej w Krakowie, Kraków 1986. Roeske W., Polskie apteki, Ossolineum 1991. Seyda B., Dzieje medycyny w zarysie, Warszawa 1973, s. 296-297.

Zespół Muzeum sukcesywnie opracowuje zbiory i stopniowo uzupełnia informacje o obiektach. Jeżeli jednak posiadasz dodatkową wiedzę na temat tego obiektu, prosimy, skontaktuj się z nami, pisząc na adres e-mailowy kolekcje@muzeumwarszawy.pl.