25. lecie Wyzwolenia Warszawy, 1945-1970

Jednym z głównych tematów powojennej sztuki były wyzwolenie i odbudowa Warszawy. Niemal wszyscy tworzący po 1945 roku medalierzy mają w swoim dorobku prace o tej tematyce. Powstawały one pod wpływem wojennych doświadczeń i wciąż żywych wspomnień tego przełomowego dla ich pokolenia wydarzenia. Twórczości tej sprzyjały także rocznicowe zamówienia i konkursy władz miasta i stołecznych instytucji kultury.
Medal (wraz z modelem) upamiętniający XXV-lecie wyzwolenia Warszawy zaprojektował jeden z czołowych powojennych medalierów, zasłużony propagator polskiego medalierstwa w kraju i za granicą Wiesław Müldner-Nieckowski (1815–1982).
Cechą charakterystyczną jego twórczości jest odejście od klasycznego kształtu medalu, dążenie do uzyskania efektu przestrzennego przy zachowaniu płaskość reliefu, skrót rysunku, synteza płaszczyzn i brył. Przestrzenność płaskiej powierzchni Müldner-Nieckowski potęgował, stosując patyny, nadające medalom zmienną, zimną kolorystykę.
Wszystkie te cechy widać w medalu XXV-lecie wyzwolenia Warszawy. Wyróżnia się on także treścią. Ikonografia większości medali związanych z odbudową Warszawy odwołuje się do rozpoznawalnych symboli i miejsc, takich jak pomniki Syreny i Nike, Kolumna Zygmunta czy Zamek Królewski i Stare Miasto. Müldner-Nieckowski postanowił pokazać miasto w nowoczesnej odsłonie i umieścił na awersie fragment ukończonej w 1969 roku Ściany Wschodniej, która jest uznawana za największe osiągnięcie polskiego modernizmu. To współczesne oblicze miasta zostało zestawione z umieszczonym na rewersie wyobrażeniem ruin przedwojennej zabudowy ulicy Marszałkowskiej.

Ściana Wschodnia, zespół architektoniczno-urbanistyczny zaprojektowany przez Zbigniewa Karpińskiego, rozciąga się pomiędzy ulicami Marszałkowską, Świętokrzyską, Jasną i Alejami Jerozolimskimi. Choć większość zabudowy tworzącej kompleks przetrwała do dziś, uległ on degradacji.
Autorka opisu: Aleksandra Sołtan-Lipska