Dodano obiekt do kolekcji Dodano obiekt do kolekcji
Wróć Wróć

Pas kontuszowy czterostronny

między 1788 a 1794

Pas kontuszowy z manufaktury Paschalisa Jakubowicza ma dekorację utrzymaną w odcieniach złota, zieleni, błękitu i różu.

Jedwabne pasy stanowiły konieczne uzupełnienie ubioru polskiego szlachcica. Strój kontuszowy noszony był od XVII wieku, ale jeszcze w XX wieku, w latach międzywojennych, bywał używany przy okazji szlacheckich ślubów. Pasy kontuszowe miały około 40 centymetrów szerokości, zaś ich długość sięgała nawet 4 metrów. Miały różne kolory, niektóre bywały złotolite – czyli wykonane z jedwabiu przetykanego złotą nicią. Przy końcach pasa, nazywanych głowami, umieszczone były duże motywy dekoracyjne – kilka stylizowanych bukietów kwiatów albo ukwieconych krzaczków. Środek pasa wypełniała najczęściej dekoracja umieszczona w poprzecznych paskach, nazywanych pólkami.

Zawiązanie pasa stanowiło prawdziwy rytuał. Należało złożyć go wzdłuż na pół, kilkakrotnie owinąć wokół talii, z przodu zawiązać specjalny węzeł, eksponujący dekoracje w głowach pasa.

Początkowo pasy sprowadzano ze Wschodu, potem sławę zdobyły te tkane w manufakturze w Słucku. Około 1788 roku Ormianin Jakub Paschalis założył w Warszawie persjarnię, czyli wytwórnię pasów kontuszowych. W 1790 roku założył drugą manufakturę w Lipkowie pod Warszawą, do której w rok później przyłączył persjarnię warszawską. W 1793 roku Pachalis zatrudniał kilkuset pracowników. Swoje pasy sygnował literami P.J., imieniem Paschalis lub barankiem z chorągiewką i literami P.I. W 1791 roku manufakturę odwiedził król Stanisław August Poniatowski, który nobilitował Jakuba Paschalisa. Przyjął on wówczas nazwisko Jakubowicz i herb Jakubowicz, odmianę herbu Junosza, z wyobrażeniem Baranka Paschalnego z chorągiewką. Manufaktura lipkowska funkcjonowała do 1794 roku.

Autorka opisu: Agnieszka Dąbrowska

  • Tytuł: Pas kontuszowy czterostronny
  • Wytwórnia: Persjarnia Paschalisa Jakubowicza
  • Czas powstania: między 1788 a 1794
  • Miejsce powstania: Warszawa, Lipków
  • Technika: tkanie
  • Materiał: jedwab, nić metalowa
  • Wymiary: dzieło: dł. 412 cm; całość: szer. 34,5 cm
  • Sygnatury: sygn. w narożnikach głów: Pascha | lis
  • Typ obiektu: pas
  • Numer inwentarza: MHW 15172

Zespół Muzeum sukcesywnie opracowuje zbiory i stopniowo uzupełnia informacje o obiektach. Jeżeli jednak posiadasz dodatkową wiedzę na temat tego obiektu, prosimy, skontaktuj się z nami, pisząc na adres e-mailowy kolekcje@muzeumwarszawy.pl.

Bibliografia

  • Album Warszawski. Warschauer Album. Obraz miasta w zbiorach Muzeum Historycznego m. st. Warszawy, oprac. zbiorowe, red. nauk. J. Durko, Warszawa, 2000, s. 153;. Dary i nabytki: 1945-1970, red. K. Liszewska, (kat. wyst.) Muzeum Historyczne m. st. Warszawy, styczeń? - marzec 1970, Warszawa 1970, poz. 137;

Zespół Muzeum sukcesywnie opracowuje zbiory i stopniowo uzupełnia informacje o obiektach. Jeżeli jednak posiadasz dodatkową wiedzę na temat tego obiektu, prosimy, skontaktuj się z nami, pisząc na adres e-mailowy kolekcje@muzeumwarszawy.pl.