Kielich w typie weneckim

Kielich, naczynie w typie à la façon de Venice, naśladujących wyroby XVI-wiecznych hut weneckich. W drugiej połowie XVI wieku weneccy szklarze dzięki dostępności wysokiej jakości, czystego, bezbarwnego szkła sodowo-wapniowego (cristallo) przestawili się na produkcję o wiele cieńszych i lżejszych oraz eleganckich w formie naczyń stołowych. W tym asortymencie znalazły się produkowane przez całą drugą połowę XVI wieku kielichy o reliefowych trzonach, wydmuchiwanych w metalowych formach, zdobione maskami lwów lub festonami. W XVI i XVII wieku moda na szkła weneckie stała się w Europie tak powszechna, że zaczęto je produkować w niektórych hutach położonych w krajach zaalpejskich. Mimo wydanego przez weneckie władze rozporządzenia uniemożliwiającego emigracje szklarzy, mającego zapewnić ochronę tajemnicy produkcji szkła, na terenie Europy północnej i środkowej powstawały huty wytwarzające doskonałe imitacje naczyń weneckich. Dzięki rozwiniętemu handlowi morskiemu i stałemu dostępowi do niezbędnych do produkcji surowców, przede wszystkim sody, wytwarzano je w Niderlandach, Francji i Anglii. Wiele naczyń nawiązujących do weneckich form powstawało także w hutach tyrolskich i czeskich, z których przypuszczalnie pochodzi prezentowany kielich. Został wykonany z wysokiej jakości szkła, opisanego w dokumentacji sporządzonej w 1966 roku jako „szkło bezbarwne, z odcieniem szarozielonkawym”. Obecną, intensywnie fioletową barwę kielich zawdzięcza działaniu promieniowania ultrafioletowego na zawarty w szkle tlenek manganu, stosowany w dawnych hutach w celu odbarwiania naturalnie zielonkawej masy szklanej. Kielich znaleziony został wraz z innymi zabytkami datowanymi na XVI i XVII stulecie w zasypisku ceglanej studni, odsłoniętej w 1953 roku na dziedzińcu kamienicy znajdującej się przy Rynku Starego Miasta 28/30 (obecnie to jedna z kamienic należących do Muzeum Warszawy).

Bliską analogię do tego naczynia stanowi kielich ze szkła kobaltowego datowany na drugą połowę XVI wieku, przechowywany w zbiorach J. Paul Getty Museum w Los Angeles (nr inw. 84.DK.550).

Kielich szklany na kształtowanym w metalowej formie reliefowym trzonie. Czasza graniasta, siedmio- lub ośmioboczna. Podstawa czaszy obwiedziona nitką szklaną modelowaną szczypcami. Trzon uformowany w zwężający się ku dołowi nodus, ozdobiony od góry reliefową rozetą oraz symetrycznie umieszczonymi przedstawieniami ptaka (?) w układzie heraldycznym. W miejscu połączenia połówek formy dwa rzędy pionowo uszeregowanych wypukłości. Dolna część nodusa pokryta płytkim kanelowaniem. Trzon kielicha zakończony u góry i u dołu starannie uformowanym, płaskim talerzykiem. Podstawa wysoka, lejkowata. Szkło wysokiej jakości, bardzo dobrze wyklarowane, z pojedynczymi, drobnymi pęcherzykami i wtrętami. Barwa szkła ciemnofioletowa.

Miejsce znalezienia: stanowisko X KBDW, Rynek Starego Miasta 28/30 – Krzywe Koło, ar 2, działka O, F, studnia.