Object added to collection Object added to collection
Back Back

Wnętrze salonu Wacława i Niny Łuszczewskich

Franciszek Kostrzewski

1854

Obraz przedstawia wnętrze salonu literackiego, prowadzonego przez Ninę (Magdalenę z Żółtowskich) i Wacława Łuszczewskich. Poczynając od 1834 roku, w każdy poniedziałkowy wieczór spotykała się w nim warszawska elita intelektualna, która dyskutowała zawzięcie do późnych godzin nocnych. Specyfika salonu została dokładnie opisana przez córkę pary, poetkę Jadwigę Łuszczewską, znaną pod nadanym jej przez matkę pseudonimem Deotyma. Artystka zasłynęła poetyckimi improwizacjami podczas spotkań w domu rodziców, a z czasem stała się jedną z najważniejszych polskich pisarek dobry romantyzmu. W wydanych w 1910 roku pamiętnikach pisała: „Mój ojciec i moja matka byli naówczas młodą parą, zaledwie od pięciu lat pobraną; żadne z nich nie liczyło jeszcze lat trzydziestu. Wieczory u nich nie zostały bynajmniej przedsięwzięte w uroczystym celu otworzenia »salonu literackiego«; był to po prostu dzień wybrany w tygodniu dla przyjmowania przyjaciół i znajomych. Ale oboje gospodarstwo nosili na sobie cechy wyjątkowe, a przyjaciół i znajomych mądrze umieli dobierać. To też nie minęło wiele czasu, a już dom ich przyciągnął wszystko, co było najlepszego w stolicy i kraju i zaczął wzajem na nie promieniować”.

Pierwsze spotkania odbywały się na Nowym Świecie, w przylegającej do Pałacu Staszica nieistniejącej już dziś Kamienicy Misjonarskiej. Po latach Łuszczewscy przeprowadzili się do mieszczącego się vis-à-vis Pałacu Sapiehów. Deotyma wspominała: „Księżna Sapieżyna, mieszkając wciąż zagranicą, odnajęła nam połowę swego apartamentu. Był on […] bardzo piękny. Okna wewnętrzne, sięgające od sufitów do posadzek, tworzyły szereg drzwi szklanych, wychodzących na ogród. […] Przyjęcia odbywały się tu w dwóch pokojach. Najpierw witał gościa salon obszerny o trzech drzwiach ogrodowych, o ścianach jasno-żółtych, ubranych szeregiem portretów familijnych. (Odtąd w każdem już mieszkaniu salon zawsze bywał u nas żółty, bo doszliśmy do przekonania, że taki najweselej się oświeca). W salonie tym, przy meblach pokrytych czarnym włosiem, stały różne serwantki oraz szafki lustrzane, a w nich pełno bronzów, zegarów, drogocennych fraszek, przeważnie zaś mnóstwo filiżanek cudnie malowanych, których widokiem dziecięce moje oczy nigdy się dosyć nasycić nie mogły. […] W obszerniejszem mieszkaniu i kółko poniedziałkowe mocno się rozszerzyło”.

Od roku 1842 rodzina Łuszczewskich prowadziła ewidencję gości. Dzięki niej dowiadujemy się, że wśród odwiedzających znaleźli się prawnicy, profesorowie, księża, rabini, poeci, pisarki, arystokratki i malarze, m.in.: Andrzej Zamoyski, Adam Potocki, Edward Dembowski, Stanisław Moniuszko, książę Kazimierz Lubomirski, Leon Łubieński, Wacław Szymanowski, Narcyza Żmichowska, Maria Kalergis, księżna Michałowa Radziwiłłowa oraz Paulina Wilkowska. Spotkania odbywały się według ustalonego schematu: zaproszeni schodzili się koło godziny 22, podawano wówczas ciastka, herbatę, zimne napoje. Nie tańczono, nie grano w karty, lecz rozmawiano, słuchano muzyki i deklamacji. O północy podawano cygara, co dla niektórych pań było sygnałem zakończenia wizyty i udania się do domu. Nad ranem serwowano kawę, po której goście rozchodzili się na wypoczynek.

Autorka opisu: Zofia Rojek

  • Title: Wnętrze salonu Wacława i Niny Łuszczewskich
  • Artist: Franciszek Kostrzewski
  • Date: 1854
  • Origin: Warsaw
  • Technique: oil
  • Material: canvas
  • Dimensions: work: height 54,7 cm, width 70,2 cm; frame: height 62,3 cm, width 79,8 cm, depth 3,5 cm
  • Object type: obraz
  • Inventory number: MHW 1971

The Museum team continuously develops the collection and updates the information about the objects. If you have additional knowledge about this object, please contact us by writing to the following e-mail address: kolekcje@muzeumwarszawy.pl.

Signatures, marking, inscriptions

  • sygn. z lewej, u dołu: F. Kostrzewski 1854;
    na odwrocie, na blejtramie papierowa naklejka wystawowa z wystawy "Malarstwo Polskie XIX wieku" z Muzeum Wielkopolskiego z 1932 roku

References

  • A. Biernacki, Łuszczewska Jadwiga, w: Polski słownik biograficzny, red. nacz. E. Rostworowski, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1973; Deotyma (Jadwiga Łuszczewska), Pamiętniki 1834-1897, wst. i przyp. J.W. Gomulicki, Warszawa 1968; W. Feldman, Współczesna literatura polska 1864-1923, Warszawa 1923; A. Kraushar, Polki twórcze czasów nowszych, Warszawa 1929, s. 13-70; B. Krzywobłocka, Wieszczka Deotyma, w tejże: Delfina i inne, Warszawa 1970, s. 153-181; J. Krzyżanowski, Dobre chęci Deotymy, w tegoż: W kręgu wielkich realistów, Kraków 1962, s. 204-207; J. Kulczycka-Saloni, Życie literackie Warszawy w latach 1864-1892, Warszawa 1970; A. Tyszyński, Deotyma, w tegoż: Pisma krytyczne, t. I, Kraków - Petersburg 1904, s. 283-349; P. Wilkońska, Wieczory poniedziałkowe pani Niny Łuszczewskiej, w tejże: Moje wspomnienia o życiu towarzyskim w Warszawie, Warszawa 1959, s. 38-64; Warszawa w l. 1795-1864. Katalog ekspozycji, Warszawa 1960, poz. 379 Franciszek Kostrzewski (1826-1911). Katalog prac. Oprac. Irena Tessaro-Kosimowa, Maria Suchodolska, Janina Obidzińska, MHW, Warszawa 1963, s. 38, poz. 6. Dary i Nabytki 1945-1970. Katalog Wystawy w Muzeum Historycznym m. st. Warszawy, Warszawa 1970, poz. 39 B. Zakrzewski, 'Istotnie, Bóg dał Polsce genialną poetkę'. Rzecz o Mickiewiczowskim falsyfikacie, w tegoż: 'Spowiednicy' Mickiewicza i Fredry, Wrocław 1994, s. 126-147. E. Pieścikowski, 'Ach! W tym Poznańskiem…'. Życie literackie XIX wieku, Poznań 2003 Warszawa 'Lalki' B. Prusa, Muzeum Literatury, Warszawa marzec - sierpień 2006

The Museum team continuously develops the collection and updates the information about the objects. If you have additional knowledge about this object, please contact us by writing to the following e-mail address: kolekcje@muzeumwarszawy.pl.