Butelka szklana z monogramem - fragment

Prezentowany obiekt to fragment butli, najprawdopodobniej wyrób huty kryształowej działającej w Lubaczowie od 1718 roku. Huta została założona przez hetmana Adama Mikołaja Sieniawskiego i należała do najsłynniejszych tego typu manufaktur w Rzeczypospolitej. Sieniawski wzorował się na pierwszej w Polsce hucie kryształowej, która powstała z inicjatywy Augusta II, a którą hetman odwiedził na przełomie 1716 i 1717 roku. Królewska Manufaktura szkła kryształowego była pierwszą taką inicjatywą na terenie ówczesnej Polski. Została założona na Bielanach pod Warszawą (obecnie dzielnica Warszawy) około 1715 roku. Do jej założenia król August II Mocny wezwał mistrza drezdeńskiego Franciszka Konstantego Fremela, który później przyczynił się również do powstania huty Sieniawskiego w Lubaczowie.

Butla została odnaleziona w jamie śmietniskowej czyli jednym z dawnych śmietników Pałacu Saskiego ulokowanych na dziedzińcu pałacu. Wykonano ją ze szlifowanego, rytowanego i ozdobionego ornamentem soczewek szkła. Na korpusie umieszczono ryty monogram wiązany, pod koroną szlachecką składający się z liter „JCL”. Inicjały wskazują, iż jest to monogram Jana Aleksandra Lipskiego, podkanclerzego wielkiego koronnego i prezydenta Trybunału Koronnego. Jan Lipski był bliskim współpracownikiem Augusta II, uczestniczył aktywnie w działalności dyplomatycznej. W latach 30. XVIII wieku był jednym z przywódców obozu saskiego. Butla była zatem z pewnością jego własnością – mógł zamówić ją u Sieniawskich lub dostać w podarku od Adama Mikołaja, co było częstą praktyką w tamtych czasach.

Autorka opisu: Ewelina Więcek-Bonowska