Object added to collection Object added to collection
Back Back

Zielnik

Szymon Syreński

1613

Zielnik Szymona Syreńskiego to jedno z największych dzieł polskiego renesansu, które powstały w dziedzinie nauk przyrodniczych. Zawiera ilustracje roślin leczniczych. Druk wykonano używaną powszechnie w XVI i XVII w. czcionką gotycką, w odmianie zwanej szwabachą polską. Na końcu każdej strony znajduje się kustosz (kustoda), czyli pierwsze słowo lub pierwsza sylaba z następnej strony. Lekturę tekstu dodatkowo ułatwiają glosy, czyli uwagi zamieszczone na marginesie.

Autor wprowadził do języka polskiego wiele nazw roślin, czerpiąc zarówno z języka potocznego, jak i samodzielnie je tworząc. Wiele spośród tych nazw weszło na stałe do polszczyzny, co uczyniło pracę Syreniusza dziełem ponadczasowym.

Szymon Syreński (Syreniusz, ok. 1540–1611), urodził się w Oświęcimiu, studiował na wydziale filozoficznym Akademii Krakowskiej. Doktorat z medycyny uzyskał na uniwersytecie w Padwie. Był lekarzem, botanikiem, profesorem Wydziału Lekarskiego Akademii Krakowskiej oraz autorem jednej z najważniejszych prac z zakresu botaniki, jaka powstała w okresie polskiego renesansu. Dowodem uznania dla jego badań jest fakt, że w 1602 roku Syreniuszowi powierzono katedrę botaniki krakowskiej uczelni.

Zielnik Syreniusza, wydany w całości w 1613 roku, a zatem już po śmierci autora, liczył ponad 1500 stron i stanowił podsumowanie jego ponad trzydziestoletnich badań. Opublikowano go m.in. dzięki wsparciu finansowemu królewny Anny Wazówny (1568–1625), siostry Zygmunta III. Książka zawiera opisy prawie 800 roślin oraz metody ich zastosowania, m.in. w lecznictwie. Autor wzorował się przede wszystkim na pracach Dioskuridesa i Galena. W dziele przedstawił również wyniki własnych badań.

Oryginał znajduje się na ekspozycji Muzeum Farmacji.

Autorzy opisu: dr Marcin Dolecki, Marek Łuszczyk

  • Title: Zielnik
  • Artist: Szymon Syreński
  • Manufacture: Drukarnia Bazylego Skalskiego
  • Date: 1613
  • Origin: Cracow
  • Technique: print, binding
  • Material: paper, card stock, canvas
  • Dimensions: work: length 31,5 cm; whole: height 4,7 cm, width 22,5 cm
  • Signatures:
  • Object type: Starodruk
  • Inventory number: MF 4271

The Museum team continuously develops the collection and updates the information about the objects. If you have additional knowledge about this object, please contact us by writing to the following e-mail address: kolekcje@muzeumwarszawy.pl.

References

  • Fink-Finowicki C., Zarys historii i propedeutyki farmacji, Warszawa 1959. Maślankiewicz K (red.) Zarys dziejów nauk przyrodniczych w Polsce, Warszawa 1983. Olesiński A., Turowska I., Zarys zielarstwa dla farmaceutów, lekarzy, plantatorów i zielarzy, t. 1: Historia zielarstwa, Warszawa 1951. Zemanek A., Studia nad Zielnikiem (1613) Syreniusza, 'Kwartalnik Historii Nauki i Techniki' 41/3-4, s. 157-158.

The Museum team continuously develops the collection and updates the information about the objects. If you have additional knowledge about this object, please contact us by writing to the following e-mail address: kolekcje@muzeumwarszawy.pl.