Object added to collection Object added to collection
Back Back

Murarze

Wojciech Fangor

1950

On view Gabinet Widoków Warszawy

Murarze to socrealistyczny obraz Wojciecha Fangora przedstawiający klasyczny motyw tego okresu, czyli trójkę murarską na budowie. To grupa robotników przy pracy: dwóch z nich pracuje z nagimi torsami, jeden nosi luźną, niedbale udrapowaną koszulę. Scena została zatrzymana w migawkowym ujęciu: mężczyzna po lewej stronie kompozycji wylewa zaprawę, znajdujący się w centrum robotnik układa cegły, a pracownik stojący się z prawej strony przedstawienia je przynosi. U góry całość opływa błękitne niebo, u dołu – symetryczny, ceglany mur.

Obraz jest dobrym przykładem malarstwa Wojciecha Fangora z lat 50. – wyraziste kontury, nieznaczny światłocień i płaskie plamy barwne odwołują się do plakatowej estetyki i socrealistycznych wytycznych o zrozumiałym malarstwie, wykorzystywanych przez artystę w tym okresie. Fangor wierzył w socjalizm i kolektywny wysiłek wprowadzania dziejowych zmian. W rozmowie z Elżbietą Dzikowską wspominał: „Koniec wojny, zniszczenie Warszawy, walki ideologiczne w kulturze, socjalistyczny program odbudowy i przebudowy kraju, wszystko to było przeciwieństwem indywidualnego i samotnego zachwytu nad sobą i swoją sztuką. Wydawało mi się wówczas, że jest potrzebny centralnie kierowany wysiłek odbudowy. Zarzuciłem więc malarstwo indywidualne na rzecz propagandy”[1].

Prezentowana praca to jedna z jego pierwszych socrealistycznych kompozycji. Powstała w tym samym czasie co ikoniczne Postaci, które obecnie należą do kolekcji Muzeum Sztuki w Łodzi. Wraz z obrazem Wyzwolenie Fangor zaprezentował Murarzy na I Ogólnopolskiej Wystawie Plastyki, która odbyła się w Warszawskim Muzeum Narodowym w marcu i kwietniu 1950 roku. Ekspozycja została uznana za konstytuującą dla polskiego socrealizmu, a prezentowany obraz bardzo szybko stał się jednym z najczęściej – obok Podaj cegłę Aleksandra Kobzdeja – komentowanych przedstawień trójki murarskiej przy pracy. Rok później na kolejnej Ogólnopolskiej Wystawie Plastyki Wojciech Fangor zaprezentował nowe prace socrealistyczne: Lenina w Poroninie, za którego został uhonorowany drugą nagrodą, oraz Matkę Koreankę, bardzo entuzjastycznie przyjętą przez krytyków.

Do 1954 roku Fangor był jednym z najważniejszych twórców socrealizmu: wykonywał liczne plakaty i realizacje monumentalne, w tym znajdujące się na jednej ze ścian Muzeum Warszawy Kucie kos (MHW 28716). W tym samym roku poznał Stanisława Zamecznika i zaczął pracować z nim nad koncepcją pozytywnej przestrzeni iluzyjnej, która doprowadziła malarza do odejścia od figuracji na rzecz sensualnej abstrakcji.

[1]Sztuka i propaganda. Z Wojciechem Fangorem rozmawia Elżbieta Dzikowska, Rzeczpospolita, https://www.rp.pl/rzezba/art14262541-sztuka-i-propaganda [dostęp: 13.10.2022].

Autorka opisu: Zofia Rojek

  • Title: Murarze
  • Artist: Wojciech Fangor
  • Date: 1950
  • Origin: Warsaw
  • Technique: oil
  • Material: canvas
  • Dimensions: work: height 149,5 cm, width 200,5 cm; frame: height 158 cm, width 208 cm, depth 6 cm
  • Object type: obraz
  • Inventory number: MHW 19048

The Museum team continuously develops the collection and updates the information about the objects. If you have additional knowledge about this object, please contact us by writing to the following e-mail address: kolekcje@muzeumwarszawy.pl.

Signatures, marking, inscriptions

  • sygn. z prawej, u dołu: Fangor;
    na odwrocie, na płótnie, papierowa naklejka Ministerstwa Kultury i Sztuki, Dep. Twórczości Artystycznej Wydział Plastyki, z której wynika, że obraz został zakupiony 13-20.04.1950 r. za 156 tys. zł na I Ogólnopolskiej Wystawie Plastyki w Warszawie;
    na odwrocie, na blejtramie napis ołówkiem: autor: Wojciech Fangor | tytuł: Murarze

References

  • Warszawa w malarstwie współczesnym, Bukareszt 1972, Sofia 1972, Berlin 1973, Warszawa 1974, poz.13; I Ogólnopolska Wystawa Plastyki, Muzeum Narodowe w Warszawie, marzec-kwiecień 1950, Warszawa 1950, poz. kat. 83, s. 25; Hałata A., Lachowski M., Seweryn-Puchalska D., Pankiewicz i po.... Uwalnianie koloru, kat. wyst. w Muzeum Lubelskim, lipiec-wrzesień 2016, Lublin 2016, s. nlb; Wojciech Fangor. Color and Space, ed. M. Dabrowski, Milan 2018, poz. 19, s. 45 (il.); Andrzej Wróblewski. Recto/Verso, ed. É. de Chassey, M. Dziewańska, exhibition catalogue, Warsaw 2015, p. 150 (il.); Liszewska K., Warszawa w malarstwie 1944-1974, w: Kronika Warszawy, 1, 1975, il. na s. 135;

The Museum team continuously develops the collection and updates the information about the objects. If you have additional knowledge about this object, please contact us by writing to the following e-mail address: kolekcje@muzeumwarszawy.pl.